Page 30 - tırnak içinde dergi

J.D. Salinger’ın Çavdar Tarlasında Çocuklar Ro-

manı ile Yusuf Atılgan’ın Aylak Adam Romanının

Karşılaştırmalı Analizi

İlyas Kahveci

Bu yazı; 1950-1960 dönemine damgalarını vuran, J.D Salinger’ın Çavdar Tarlasında Çocuklar ve Yusuf
Atılgan’ın (1921-1989) Aylak Adam adlı romanlarını karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Yazı, söz konusu yazarların ve edebiyata olan katkılarının tanıtımı, seçilen romanların özetleri ve son olarak
romanların analizinin temel nedenleri ve sonucunun paylaşımı şeklinde üç ana bölümden oluşacaktır.

Jerome David Salinger (1919-2010), edebiyat dünyasına roman ve özellikle öykü türlerinde çok sayıda
eser vermiş bir yazardır. Zen-Budizm öğretisinden etkilenen Salinger bunu ülkemizde Dokuz Öykü olarak
bilinen Nine Stories (1953) adlı kitabında bulunan “A Perfect Day for Bananafish” (1948) adında yayımladığı,
dilimize “Muz Balığı için Mükemmel Bir Gün” olarak çevrilen öyküsünde göstermiştir. Aynı zamanda
İkinci Dünya Savaş’ını yaşayan yazar, kitaplarına ilham olabilecek olan kaotik ortamdan etkilenmiştir.
Yazarın başyapıtı sayılan ve bu metinde inceleyeceğimiz The Catcher in the Rye 1951 yılında yayınlanmıştır.
Dilimizde ilk kez 1967 yılında, Adnan Benk tarafından kitabın Fransızcasından çevrilerek Gönülçelen adıyla
yayımlanmıştır. Ardından, Çavdar Tarlasında Çocuklar adıyla Çoşkun Yerli tarafından çevrilmiştir. Yazarın
kullandığı üslup dolayısıyla kitap ABD’nin bazı eyaletleri başta olmak üzere pek çok ülkede yasaklanmıştır.

Türk Edebiyatı’nın önemli yazarlarından olan Yusuf Atılgan, Aylak Adam (1959) ve Anayurt Oteli
(1973) gibi romanlarında psikolojik yabancılaşma (Depersonalizasyon) ve yalnızlık konularını işlemiş
ve Aylak Adam romanındaki C. karakterini unutulmamak üzere edebiyat dünyasına kazandırmıştır.
“Evdeki” adlı öyküsü ile Tercüman Gazetesi Öykü Yarışması’nda (1954) birincilik kazanan Atılgan, bu
yazıda inceleyecek olduğumuz Aylak Adam romanı ile 1957-1958 Yunus Nadi Armağanı’nda da ikincilik
kazanmıştır. Yazarın Anayurt Oteli adlı romanı, 1987 yılında Ömer Kavur tarafından beyaz perdeye
aktarılmıştır.

Çavdar Tarlasında Çocuklar romanında, 17 yaşındaki ana kahraman Holden Caulfield’ın bakış
açısından aktarılan üç gün anlatılır. Ergenlik çağında olan kahramanımızın, özellikle ölüm bazlı, içsel
sorunları ve bu sorunların hareketlerine yansıması sonucu oluşan sosyalleşme sorunları vardır. Karşı
cinsle yaşadığı tuhaf ilişkiler ve bulunduğu ortamlarda ettiği kavgalar sonucu dünyaya öfke duyar, insanları
yalancılıkla yargılar ve kendisini toplumdan soyutlar. Üstelik -her ne kadar büyümek istese de- doğal işleyişin
önüne geçemez ve başarısız olur.

Aylak Adam romanında Atılgan, maddi olarak herhangi bir sıkıntısı olmayan ana kahraman C.’nin
geçmişe bağlılığı sonucu yaşadığı sıkıntılı ve monoton hayatı anlatır. Annesini küçük yaşta kaybetmiş
olması nedeniyle, hayatına giren karşı cinste sevgiliye ek olarak anne figürü de arar. Yaşadıkları yüzünden
değerlerini yitirmiş olan C., dayanacak bir şeyler arayan ve bu arayışta varoluş mücadelesi veren yalnız bir
gençtir. Karakterin yalnızlığı yazar tarafından ‘‘üç oda bir mutfak sendromu’’ olarak adlandırılmıştır. Bu
sendroma göre insanlar hayal ettikleri şeylere sahip olduktan sonra mutlu olacaklarına inanırlar ancak gerçek
bundan çok uzaktır, zamanla mutluluk unutulur.

30